กฎหมายว่าด้วยสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา: คุรุสภา มาตรฐานวิชาชีพ และระบบใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ

เนื้อหาที่ต้องรู้

1. สถานะและโครงสร้างของคุรุสภา

• คุรุสภา: มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดมาตรฐานวิชาชีพ ออกและเพิกถอนใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ กำกับ ดูแลการปฏิบัติตามมาตรฐานและจรรยาบรรณของวิชาชีพ รวมทั้งพัฒนาวิชาชีพทางการศึกษา
• คณะกรรมการคุรุสภา: ทำหน้าที่กำหนดนโยบาย แผนพัฒนาวิชาชีพ ออกข้อบังคับคุรุสภา และให้ความเห็นชอบแผนการดำเนินงาน
• คณะกรรมการมาตรฐานวิชาชีพ (กมว.): มีหน้าที่สำคัญโดยตรงต่อผู้ประกอบวิชาชีพ ได้แก่ การพิจารณาการออกใบอนุญาต การต่ออายุใบอนุญาต การสั่งพักใช้หรือเพิกถอนใบอนุญาต และการกำกับดูแลการปฏิบัติตามมาตรฐานและจรรยาบรรณวิชาชีพ

2. ระบบใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครูปัจจุบัน (ระบบ 3 ลำดับขั้น P / B / A)

ตาม ข้อบังคับคุรุสภาว่าด้วยใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ พ.ศ. 2565 ซึ่งมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 15 มีนาคม 2566 คุรุสภาได้ปฏิรูประบบใบอนุญาตครูจากระบบใบอนุญาตเดี่ยว 5 ปีแบบเดิม สู่ระบบ 3 ระดับขั้น:

1. 1. ใบอนุญาตปฏิบัติการสอน (Provisional Teaching License: P-License):
   • คุณสมบัติ: ผู้สำเร็จการศึกษาหลักสูตรปริญญาทางการศึกษาที่คุรุสภารับรอง หรือผ่านการรับรองความรู้ แต่ยังสอบไม่ผ่านเกณฑ์การทดสอบและประเมินสมรรถนะทางวิชาชีพครูครบถ้วนตามเกณฑ์ หรือยังขาดคุณสมบัติบางประการ
   • อายุใบอนุญาต: มีอายุ 2 ปี (ใช้สำหรับปฏิบัติการสอนในสถานศึกษาเพื่อสั่งสมประสบการณ์และสอบปรับระดับ)
2. 2. ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครูชั้นต้น (Basic Professional Teaching License: B-License):
   • คุณสมบัติ: ผู้สำเร็จการศึกษาปริญญาทางการศึกษาที่คุรุสภารับรอง และ ผ่านการทดสอบและประเมินสมรรถนะทางวิชาชีพครูครบถ้วนตามเกณฑ์คุรุสภา (หรือผู้ถือใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครูเดิม 5 ปี)
   • อายุใบอนุญาต: มีอายุ 5 ปี (ต่ออายุได้คราวละ 5 ปีตามเกณฑ์การพัฒนาวิชาชีพ)
3. 3. ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครูชั้นสูง (Advanced Professional Teaching License: A-License):
   • คุณสมบัติ: ผู้ถือใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครูชั้นต้น (B-License) ที่ มีวิทยฐานะตั้งแต่ระดับชำนาญการพิเศษขึ้นไป หรือผ่านเกณฑ์การประเมินระดับสูงตามที่คณะกรรมการมาตรฐานวิชาชีพกำหนด
   • อายุใบอนุญาต: มีอายุ 7 ปี (เป็นเกียรติภูมิสูงสุดของผู้ประกอบวิชาชีพครู)

3. จรรยาบรรณของวิชาชีพทางการศึกษา (5 ด้าน 9 ข้อ)

1. จรรยาบรรณต่อตนเอง (1 ข้อ): มีวินัยในตนเอง พัฒนาตนเองด้านวิชาชีพ บุคลิกภาพ และวิสัยทัศน์ให้ทันต่อเหตุการณ์เสมอ
2. จรรยาบรรณต่อวิชาชีพ (1 ข้อ): รัก ศรัทธา ซื่อสัตย์สุจริต กตัญญู และรับผิดชอบต่อวิชาชีพ เป็นสมาชิกที่ดีขององค์กรวิชาชีพ
3. จรรยาบรรณต่อผู้รับบริการ (5 ข้อ):
   • รัก เมตตา เอาใจใส่ ช่วยเหลือ ส่งเสริมผู้เรียนทุกคนโดยเสมอภาค
   • ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ ทักษะ และนิสัยที่ถูกต้องดีงามแก่ผู้เรียน
   • ประพฤติปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างที่ดี ทั้งกาย วาจา และจิตใจ
   • ไม่กระทำตนเป็นปฏิปักษ์ต่อความเจริญก้าวหน้าทางกาย สติปัญญา จิตใจ อารมณ์ และสังคมของผู้เรียน
   • ไม่แสวงหาประโยชน์อันเป็นอามิสสินจ้างจากผู้รับบริการในการปฏิบัติหน้าที่
4. จรรยาบรรณต่อผู้ร่วมประกอบวิชาชีพ (1 ข้อ): ช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกันอย่างสร้างสรรค์ โดยยึดมั่นในระบบคุณธรรม สร้างความสามัคคีในหมู่คณะ
5. จรรยาบรรณต่อสังคม (1 ข้อ): ประพฤติปฏิบัติตนเป็นผู้นำในการอนุรักษ์และพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม ศาสนา ศิลปวัฒนธรรม ภูมิปัญญา สิ่งแวดล้อม และยึดมั่นในระบอบประชาธิปไตย

4. การลงโทษผู้กระทำผิดจรรยาบรรณวิชาชีพ (5 สถาน)

คณะกรรมการมาตรฐานวิชาชีพ (กมว.) มีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดการประพฤติผิดจรรยาบรรณได้ 5 สถาน:

• 1. ยกข้อกล่าวหา / ข้อกล่าวโทษ: กรณีไม่มีมูลความจริง
• 2. ตักเตือน: สำหรับความผิดเล็กน้อย
• 3. ภาคทัณฑ์: ทำทัณฑ์บนเป็นหนังสือ
• 4. พักใช้ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ: สั่งพักใช้ตามระยะเวลาที่เห็นสมควร แต่ ไม่เกิน 5 ปี (ระหว่างถูกสั่งพักใช้ ห้ามประกอบวิชาชีพควบคุม)
• 5. เพิกถอนใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ: สั่งเพิกถอนสิทธิในการประกอบวิชาชีพ โดยผู้ถูกเพิกถอนจะขอรับใบอนุญาตอีกไม่ได้จนกว่าจะ พ้นกำหนด 5 ปีนับแต่วันที่ถูกสั่งเพิกถอน

ขอบเขตเนื้อหาและหัวข้อที่เกี่ยวข้อง (Cross-reference):
บทเรียนนี้เน้น คุรุสภา ระบบใบอนุญาต P/B/A และจรรยาบรรณวิชาชีพ สำหรับหน้าที่ การปฏิบัติตามคำสั่งผู้บังคับบัญชา และการดำเนินการทางวินัยข้าราชการครู โปรดศึกษาในหัวข้อ "กฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา" (Topic 141)